Telefon alırken nelere bakılır?

Önce kullanımı yazın, sonra özelliğe bakın

Teknik tablo uzun, ama çoğu kişinin kararını dört beş satır belirler. Telefonu en çok ne için kullandığınızı (mesajlaşma ve sosyal medya, oyun, fotoğraf, navigasyon, iş) ve kaç yıl elde tutmayı düşündüğünüzü yazmak, aşağıdaki ölçütlerden hangisinin sizin için önemli olduğunu gösterir. Dört yıl kullanılacak bir telefonda güncelleme süresi ve depolama türü, bir yıl sonra değiştirilecek bir telefonda kameradan daha az önemli olabilir.

Yonga seti: model adından çok nesline bakın

İşlemci (yonga seti) adı üretim yılını ve sınıfını taşır. Aynı ailenin bir üst nesli genelde daha az ısınır ve aynı işi daha az enerjiyle yapar. Karşılaştırırken şunlara bakıyoruz:

• Sınıf: Üreticiler giriş, orta ve üst sınıf için ayrı aileler kullanır. Aynı fiyattaki iki telefondan birinde bir önceki yılın üst sınıf yongası, ötekinde bu yılın orta sınıf yongası olabilir.
• Nesil ve üretim yılı: Yonga üreticisinin kendi sayfasındaki çıkış yılı, telefonun çıkış yılından daha belirleyicidir. Üç yıllık bir yonga yeni bir kasada da satılabilir.
• 5G modemi: Yonga setinde 5G yoksa telefonda da olmaz. 5G'yi kullanabilmek için hattınızın ve bulunduğunuz bölgenin de 5G kapsamında olması gerekir.

Yalnız çekirdek sayısı ve GHz değeri iki yongayı karşılaştırmak için yeterli değil. Mimari ve üretim teknolojisi farklıysa aynı GHz farklı sonuç verir.

Ekran: boyut, panel ve yenileme hızı

• Boyut ve ağırlık birlikte: Ekran büyüdükçe kasa genişler ve ağırlık artar. Tek elle kullanım önemliyse inçle birlikte gram ve genişliği (mm) okuyun.
• Panel: OLED/AMOLED panelde siyah pikseller ışık vermez, kontrast yüksektir. LCD panel daha ucuzdur, siyahlar gri görünebilir.
• Yenileme hızı: 60 Hz ekran saniyede 60, 120 Hz ekran 120 kez görüntü yeniler; kaydırma daha akıcı görünür. Yüksek yenileme pili daha çok tüketir. Bunu dengelemek için bazı paneller hızı içeriğe göre düşürür (değişken yenileme, LTPO). Teknik sayfada "1–120 Hz" gibi bir aralık yazıyorsa panel değişken çalışıyor demektir; yalnız "120 Hz" yazıyorsa bu bilgi yoktur.
• Parlaklık: "Tepe parlaklık" küçük bir alanda kısa süre ölçülen değerdir. Güneş altında okunabilirlik için üreticinin "yüksek parlaklık modu" ya da tipik parlaklık değeri varsa ona bakın.

Batarya: mAh tek başına süreyi söylemez

Batarya kapasitesi (mAh), deponun büyüklüğüdür; telefonun ne kadar dayanacağı yonganın verimine, ekranın boyut ve yenileme hızına, şebeke koşullarına bağlıdır. Bu yüzden 5.000 mAh'lık eski nesil bir telefon, 4.500 mAh'lık yeni nesil bir telefondan daha kısa dayanabilir.

• Üreticinin verdiği video oynatma ya da kullanım süresi (saat) mAh'tan daha karşılaştırılabilir bir değerdir, ama yalnız aynı üreticinin modelleri arasında; test yöntemleri üreticiden üreticiye farklıdır.
• Pil ömrü (döngü): Avrupa Birliği'nde 20 Haziran 2025'ten beri piyasaya çıkan telefonlardan, pilin 800 şarj döngüsünden sonra kapasitesinin en az %80'ini koruması isteniyor (Tüzük 2023/1670). Bu kural Türkiye'de doğrudan bağlayıcı değil; aynı model AB'de de satılıyorsa üreticinin AB ürün bilgi sayfasında döngü değeri yer alabilir.
• Bazı telefonlarda şarjı %80'de durduran bir pil koruma ayarı bulunur. Uzun süre kullanmayı düşünüyorsanız bu ayarın olup olmadığına bakın.

Şarj: watt, kutu içeriği ve kablosuz şarj

Kablolu şarj gücü watt (W) ile yazılır. 25 W ile 67 W arasındaki fark, özellikle %0'dan %50'ye ilk yarım saatte hissedilir; pil dolmaya yaklaştıkça hız düşer. Bakılacaklar:

• Kutudan adaptör çıkıyor mu? Birçok model kutusunda adaptör olmadan satılıyor. Belirtilen hıza ulaşmak için uyumlu bir adaptör (çoğu zaman USB Power Delivery ya da üreticinin kendi protokolü) gerekir.
• Kablosuz şarj: Giriş ve orta sınıfta çoğu zaman yoktur. Varsa watt değeri genelde kablolu şarjdan düşüktür.
• Ters şarj: Telefonun kulaklık ya da saat şarj edip edemediği teknik sayfada ayrıca yazar.

Güncelleme desteği: yıl ve sıklık

Telefonun ne kadar süre güvenli kullanılacağını büyük ölçüde güvenlik güncellemeleri belirler. İki şeye bakıyoruz:

• Kaç yıl? Bazı üreticiler belirli modeller için 6–7 yıl işletim sistemi ve güvenlik güncellemesi taahhüt ediyor; giriş seviyesinde bu süre daha kısa olabilir. Taahhüt o modele ait resmî sayfada ya da basın bülteninde yazmıyorsa, "uzun güncelleme" iddiasına güvenmiyoruz. Sürenin hangi tarihten başladığı da önemli: örneğin Google, sürenin cihazın ABD Google Store'da ilk satışa çıktığı tarihten sayıldığını yazıyor. Dolayısıyla bir yıl sonra alınan telefonun kalan süresi bir yıl kısalır.
• Ne sıklıkta? Üreticiler güncelleme listesini modele göre "aylık" ve "üç aylık" diye ayırabiliyor (örnek: Samsung Mobile Security kapsam listesi). Aynı yıl sayısında aylık güncelleme alan model, açıkların daha hızlı kapandığı anlamına gelir.
• AB'de 20 Haziran 2025'ten beri piyasaya çıkan telefonlar için, modelin satışı bittikten sonra en az 5 yıl güncelleme zorunluluğu var. Türkiye'de böyle bir zorunluluk yok; bilgiyi üreticinin taahhüdünden kontrol etmek gerekir.

Kamera: megapiksel değil, sensör ve lens

48 ya da 200 MP gibi değerler çözünürlüğü anlatır, ışık toplama gücünü anlatmaz. Karşılaştırırken:

• Sensör boyutu (ör. 1/1,56 inç, 1/1,3 inç): Pay küçüldükçe sensör büyür. Büyük sensör loş ortamda daha az gürültü verir. Üretici yazmıyorsa bunu ayrı bir eksik olarak not ediyoruz.
• Optik görüntü sabitleme (OIS): Gece fotoğrafı ve yürürken video için önemli. Yalnız ana kamerada mı, telefoto kamerada da mı var, ayrıca bakın.
• Yardımcı kameralar: 2 MP makro ya da derinlik kameraları kamera sayısını artırır ama pratikte az katkı verir. Ultra geniş ve optik yakınlaştırmalı (telefoto) kamera farklı işler görür.
• Video: Saniyede kaç kare 4K kayıt yapılabildiği ve ön kameranın 4K çekip çekmediği teknik sayfada yazar.

RAM ve depolama: miktar kadar tür de önemli

• RAM: RAM arttıkça arka planda açık tutulabilen uygulama sayısı artar. Telefonu yıllarca kullanmayı düşünüyorsanız, yeni yazılım sürümlerinin bellek ihtiyacının zamanla büyüdüğünü hesaba katın. Aynı modelin farklı RAM seçenekleri varsa fark çoğu zaman depolamayla birlikte gelir; ikisini ayrı ayrı okuyun.
• Depolama türü: UFS (Universal Flash Storage) standardının yeni sürümleri daha hızlıdır. JEDEC'in UFS 4.0 duyurusunda okuma ve yazmada yaklaşık 4,2 GB/sn'ye kadar arayüz bant genişliğinden söz ediliyor. Giriş seviyesinde daha yavaş eMMC bellek kullanılabilir; bu, uygulama açılışlarında ve büyük dosya kopyalamada fark yaratır. Üretici depolama türünü yazmıyorsa bunu not ediyoruz.
• Kapasite: Sistem dosyaları depolamanın bir kısmını kaplar; 128 GB'lık bir telefonda kullanılabilir alan daha azdır. Hafıza kartı yuvası olup olmadığına da bakın.

Suya ve toza dayanıklılık: IP sınıfı

IP kodunda ilk rakam tozu, ikinci rakam suyu anlatır. IP68 ve IP67 telefonda en sık görülen sınıflardır. IP68'in derinlik ve süre koşulunu üretici belirler; örneğin bir üretici kendi cihazları için 1,5 metre tatlı suda 30 dakika koşulunu açıklıyor ve tuzlu ya da klorlu suyu kapsam dışında sayıyor. İkinci rakam 4 olan sınıflar (IP54 gibi) sıçrayan suya, 2 olanlar (IP52 gibi) damlayan suya karşı sınırlı koruma anlamına gelir; suya batırma bu sınıfların kapsamında değildir. Su hasarı çoğu garantinin kapsamı dışındadır; IP sınıfı varsa bile garanti şartlarını okuyun.

Türkiye'de satın alırken: IMEI kaydı ve garanti türü

IMEI kaydı: Türkiye'de kullanılan her telefonun IMEI numarası BTK'nın Merkezi Cihaz Kayıt Sistemi'nde kayıtlı olmalı. Telefonda *#06# tuşlayarak 15 haneli IMEI numarasını görebilir, e-Devlet'teki IMEI sorgulama hizmetiyle kayıt durumunu kontrol edebilirsiniz. BTK'ya göre yurt dışından getirilen cihaz, yurda giriş tarihinden itibaren 120 gün kayıtsız kullanılabilir; bu sürede kayıt yapılmazsa haberleşmeye kapatılır. Kayıt harçlıdır ve aynı kişi 3 takvim yılı içinde bir cihaz kaydettirebilir. Yurt içinden alınıp kayıt dışı çıkan telefon için BTK satıcıya başvurulmasını öneriyor; bu durumda 6502 sayılı Kanun'daki ayıplı mal hakları gündeme gelir.

Garanti türü: Türkiye'de garanti süresi, malın teslim tarihinden başlar ve en az iki yıldır; tamirde geçen süre garantiye eklenir. Garanti belgesini üretici ya da ithalatçı düzenler, satıcı tüketiciye verir. İlanlarda geçen "distribütör garantili" ve "ithalatçı garantili" ifadeleri, garantiyi kimin üstlendiğini ve hangi servis ağının bakacağını anlatır; her iki durumda da yasal haklar aynıdır, fark servis ağının yaygınlığında ve yedek parçaya erişimde ortaya çıkabilir. Satın almadan önce faturada ve garanti belgesinde garantiyi veren firmanın adını, servis adreslerini ve IMEI numarasının kutudakiyle aynı olduğunu kontrol ediyoruz.

Ticaret Bakanlığı'na göre garanti süresi içinde aynı arıza tekrar ederse, tamir için gereken azami süre aşılırsa ya da tamirin mümkün olmadığı raporla belirlenirse tüketici ücretsiz değişim, bedel iadesi veya indirim isteyebilir.

Kısa kontrol listesi