Şampuan ve saç bakım ürünü alırken nelere bakılır? Etiket ve içerik rehberi

Şampuan bir kozmetiktir: ne vaat edebilir?

Şampuan, saç kremi, saç maskesi, saç serumu ve saç boyası Türkiye'de Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'ne tabidir. Yönetmelik kozmetiği temizleme, koku verme, görünümü değiştirme, koruma ve iyi durumda tutma amaçlarıyla tanımlar. Bir hastalığı önlemek ya da tedavi etmek kozmetiğin amaçları arasında yoktur.

Saç ürünlerinde bu sınır özellikle önemlidir, çünkü en çok aranan konular dökülme ve kepektir. TİTCK'in sınır ürünler kılavuzu şu örnekleri kozmetik saymaz:

• Kortikosteroit içeren kepek şampuanları,
• Minoksidil içeren şampuanlar,
• Farmakolojik bir etkiyi çağrıştırarak saç uzamasını uyardığını söyleyen ürünler,
• Bir fizyolojik işlevi değiştirerek kirpik büyüttüğünü iddia eden ürünler,
• Kafa bitine karşı kullanılan ürünler.

Bu ürünler ilaç, biyosidal ürün ya da başka bir mevzuat kapsamında değerlendirilir. Raftaki kozmetik bir şampuan saçın ve saç derisinin görünümü, temizliği ve bakımı üzerine konuşabilir; "dökülmeyi tedavi eder" ya da "saç çıkarır" diyemez. Ürün sayfalarımızda da bu dili kullanmıyoruz. Uzun süren ya da artan dökülme, kaşıntı, kızarıklık gibi durumlar için doğru muhatap hekimdir.

Etikette ne görmeliyiz?

Yönetmeliğin 22. maddesine göre şampuan ambalajında sorumlu kişi ve adresi, nominal miktar (ml), en az dayanma tarihi ya da açıldıktan sonra kullanım süresi (açık kavanoz simgesi), uyarılar, parti numarası, ürünün işlevi ve bileşen listesi bulunur. Miktar, tarih, uyarılar ve işlev Türkçe yazılmalıdır.

Ürün işlevi önemli bir ipucudur. "Şampuan", "durulanmayan bakım kremi", "saç serumu" gibi işlev bilgisi, ürünün saçta kalıp kalmadığını söyler. Bu bilgi alerjen beyanını okurken de işe yarar.

İçerik listesinde sık görülen adlar

Bileşen listesi ürüne eklendikleri ağırlığa göre çoktan aza sıralanır. Oranı %1'in altında olanlar listenin sonunda istenen sırayla yazılabilir. Bir adın ne işe yaradığını Avrupa Komisyonu'nun CosIng veri tabanında görebilirsiniz. Şampuanlarda sık rastlanan bazı adlar:

"Sülfatsız" ya da "silikonsuz" gibi bir şeyin olmadığını söyleyen ifadeleri doğrulamanın yolu içerik listesine bakmaktır. Ön yüzdeki ifade ile liste çelişiyorsa liste esastır.

Parfüm alerjenleri şampuanda nasıl yazılır?

Koku karışımı listede "Parfum" olarak tek terimle yazılır. Bazı koku maddeleri ise belli bir oranı aşınca ayrıca adıyla yazılmak zorundadır. TİTCK kılavuzuna göre bu eşik durulanan ürünlerde (şampuan, saç kremi) %0,01, durulanmayan ürünlerde (saç serumu, durulanmayan krem) %0,001'dir. Aynı koku maddesi bu yüzden durulanmayan bir serumun listesinde görünürken aynı serinin şampuanında görünmeyebilir. Koku maddelerine karşı bilinen bir alerjiniz varsa listedeki adlara bu farkı bilerek bakmak gerekir.

Kepek ve hassas saç derisi ifadeleri

Kozmetik kepek şampuanları, saç derisinin pullanmasının görünümüne ve temizliğine yöneliktir. Kılavuza göre kortikosteroit içeren bir kepek şampuanı kozmetik değildir. Kepek için ilaç olarak ruhsatlandırılmış şampuanlar da vardır ve bunlar ruhsat bilgileriyle ayrı değerlendirilir. Ruhsatlı ürünler bu sitede kozmetik kategorisinde değil, ilaç bilgilerinde yer alır.

"Hassas saç derisi için", "kaşıntı hissini azaltmaya yardımcı" gibi ifadeler markanın beyanıdır. Ürün sayfalarımızda bu tür ifadeleri "marka beyanı" olarak işaretliyoruz.

Saç boyası: uyarılar ve renk kodu

Saç boyaları da kozmetiktir. Boyanın birden fazla bileşenini kullanıcının karıştırdığı setler, tüm bileşenleri sette bulunduğu sürece kozmetik sayılır. Boya ürünlerinde bazı bileşenler için kullanım uyarıları zorunludur ve Türkçe yazılır. Ambalajdaki talimatta bir alerji testi ya da bekleme süresi tarif ediliyorsa uygulamadan önce okunmalıdır.

"7.11" ya da "5.62" gibi renk kodları markaların kendi renk sistemine aittir. Aynı numara iki markada aynı tonu vermeyebilir. Ürün sayfalarımızda ton adını ve numarasını markanın renk kartından alıyoruz.

Ürün sayfalarımızda neyi gösteriyoruz?

Şampuan ve saç bakım ürünlerinde şu alanları markanın Türkiye ya da küresel sayfasından, kaynak bağlantısı ve kontrol tarihiyle veriyoruz:

• Ürün türü ve işlevi (şampuan, saç kremi, serum, boya),
• Hacim (ml),
• Markanın saç ya da saç derisi tipi beyanı,
• Öne çıkan 3–5 bileşenin adı ve tam içerik listesinin üreticideki bağlantısı,
• Varsa "sülfatsız", "silikonsuz", "parfümsüz" beyanı ve bunun içerik listesiyle uyumu.

Tam listeyi kopyalamıyoruz. "En iyi şampuan" sıralaması yapmıyoruz. Puan ve yorum yalnız kullananların kendi deneyimini anlattığı bölümden gelir.

Kontrol listesi

• Ürün durulanan mı, saçta kalan mı?
• Markanın saç ya da saç derisi tipi beyanı ne?
• "Sülfatsız", "silikonsuz", "parfümsüz" gibi ifadeler içerik listesiyle uyuşuyor mu?
• Listede "Parfum" ve adıyla yazılmış koku maddeleri var mı?
• Etikette dökülmeyi tedavi ettiği, saç çıkardığı ya da bir hastalığa iyi geldiği ima ediliyor mu? Kozmetikte bu tür ifadeler yer alamaz.
• Saç boyasında talimattaki uyarılar ve bekleme süreleri okundu mu?
• Açık kavanoz simgesi: Ürün açıldıktan sonra kaç ay kullanılabilir?