Parfüm ve deodorant alırken nelere bakılır?

Bu kategoride neler var?

Bu bölümde koku amaçlı ürünleri ve vücut kokusuna yönelik ürünleri topluyoruz: parfüm (extrait), eau de parfum (EDP), eau de toilette (EDT), kolonya ve vücut spreyleri ile deodorant ve antiperspirantlar. Kozmetik tanımı "koku verme" ve "vücut kokusunu düzeltme" amaçlarını açıkça kapsar. Oda kokuları ve çamaşır parfümleri kozmetik değildir; onları bu kategoride göstermiyoruz.

Ürün sayfalarımızda koku notalarını, konsantrasyonu ve hacmi markanın resmî sayfasında yazdığı biçimde veriyoruz. Bir kokunun "ne kadar kalıcı" ya da "ne kadar güzel" olduğu kişiden kişiye değişir; bunları özellik tablosuna koymuyoruz.

EDP, EDT, parfüm: fark ne?

Şişedeki "Eau de Parfum", "Eau de Toilette", "Parfum" ya da "Extrait" ifadeleri, koku yağı karışımının alkol içindeki yoğunluğu hakkında bir sektör alışkanlığını gösterir. Bu adların yasal bir yüzde tanımı yoktur ve markalar arasında değişir. Genel eğilim şöyledir:

• Parfum / Extrait: En yoğun biçim, genellikle küçük şişelerde satılır.
• Eau de Parfum (EDP): Orta-yüksek yoğunluk; en yaygın biçim.
• Eau de Toilette (EDT): Daha hafif; çoğunlukla gün içinde tazelemek için seçilir.
• Kolonya ve vücut spreyi: En hafif biçimler.

Aynı adı taşıyan bir kokunun EDP ve EDT sürümleri farklı notalara sahip olabilir. Karşılaştırırken yalnız adı değil, konsantrasyonu da aynı tutmak gerekir. Ürün sayfalarımızda her konsantrasyonu ayrı ürün olarak gösteriyoruz.

Koku notaları nasıl okunur?

Markalar kokuyu genellikle üç katmanda anlatır:

• Üst notalar: Sıkınca ilk duyulan, en çabuk uçan bileşenler (narenciye, aromatik otlar).
• Orta (kalp) notalar: Kokunun karakterini veren kısım (çiçeksi, baharatlı notalar).
• Alt (dip) notalar: En uzun kalan kısım (odunsu, amber, misk, vanilya).

Bazı markalar piramit yerine yalnız "ana akorlar" ya da "öne çıkan bileşenler" yazar. Koku ailesi (çiçeksi, odunsu, oryantal-amber, fougère, şipre, taze) de çoğunlukla markanın kendi sınıflandırmasıdır. Notalar bir pazarlama anlatımıdır; şişede o maddenin doğal hâlinin bulunduğunu göstermez.

İçerik listesi ve alerjenler

Parfümlerde içerik listesi kısa görünür: "Alcohol Denat.", "Parfum (Fragrance)", "Aqua" ve ardından adıyla yazılmış koku maddeleri. Koku karışımı tek terimle "Parfum" olarak yazılır. Belirli koku maddeleri cilt üzerinde kalan ürünlerde %0,001'i aşınca ayrıca adıyla yazılmak zorundadır. Parfümler ciltte kalan ürün olduğu için listede "Linalool", "Limonene", "Citronellol", "Coumarin", "Geraniol" gibi adlar sık görülür.

Bu liste 2024'te genişletildi. Türkiye'de 05.03.2024 tarihli değişiklikle yönetmeliğin Ek III'üne yeni alerjenler eklendi; AB'de aynı genişleme 2023/1545 sayılı Tüzükle yapıldı. Geçiş döneminde aynı parfümün eski ve yeni ambalajlarında farklı alerjen satırları görülebilir. Bilinen bir koku alerjiniz varsa listedeki adları hekimin ya da test sonucunun verdiği adla karşılaştırmak işe yarar.

Parfüm doğrudan cilde sıkıldığında güneşle birlikte bazı kişilerde lekelenme görülebilir. Markaların bir kısmı bu nedenle kıyafete ya da güneş görmeyen bölgeye sıkılmasını önerir; bu bir marka önerisidir.

Deodorant mı, antiperspirant mı?

İki ürün aynı rafta satılsa da farklı işler yapar:

• Deodorant: Kokuyu maskeler ya da koku oluşumunu azaltmaya yönelik bileşenler içerir. Terlemeye karışmaz.
• Antiperspirant (terleme önleyici): İçerik listesinde "Aluminum Chlorohydrate" ya da "Aluminum Zirconium ..." gibi alüminyum tuzları bulunur. Bu tuzlar koltuk altında terin yüzeye çıkışını azaltır.

"Alüminyumsuz", "%0 alüminyum" beyanı olan ürünler genellikle deodoranttır, antiperspirant değildir. "48 saat", "72 saat" gibi koruma süreleri markanın kendi test koşullarında ölçülür. AB'nin kozmetik iddiaları için belirlediği ortak kriterler bu tür sayıların kanıta dayanmasını ister; biz bu süreleri "marka beyanı" olarak gösteriyoruz.

Biçim de seçimi etkiler: sprey (aerosol), roll-on, stick ve krem. Aerosol ürünlerde ambalajdaki gaz ve yanıcılık uyarıları Türkçe yazılır.

Hacim ve ambalaj

• Parfümde 30, 50, 100 ml boylar yaygındır. Karşılaştırmayı ml başına yapmak daha doğru sonuç verir.
• Tester ve "muadil" ürünler: Satıcıların "tester" diye sattığı ürünler çoğu zaman satış için değil, mağazada deneme için üretilmiştir. "Muadil" ya da "esans" adıyla satılan ürünler ise orijinal markanın ürünü değildir; kendi sorumlu kişisi ve etiket bilgileri olmalıdır.
• Seyahat: Uçağa alınacak parfüm ve deodorantlarda kabin bagajı için havalimanı ve havayolunun güncel sıvı kuralı geçerlidir. Küçük boy (çoğunlukla 100 ml ve altı) ürünler bu yüzden ayrıca aranır.

Etikette kontrol ettiklerimiz

• Konsantrasyon (EDP, EDT, parfüm) ve hacim
• Koku ailesi ve markanın verdiği notalar
• İçerik listesi: "Parfum" ve adıyla yazılmış koku maddeleri
• Sorumlu kişinin adı ve adresi, parti numarası
• Deodorantta alüminyum tuzu var mı, koruma süresi beyanı
• Aerosol ise yanıcılık ve kullanım uyarıları

Kontrol listesi

• Aynı kokunun hangi konsantrasyonunu karşılaştırıyorum?
• Notalar resmî sayfada nasıl yazılmış?
• Bilinen bir koku alerjim varsa listede o madde var mı?
• Terlemeyi mi azaltmak istiyorum (antiperspirant), kokuyu mu (deodorant)?
• Ürünün sorumlu kişisi ve etiketi belli mi?
• Beklenmeyen bir cilt etkisi görürsem ürünü bırakıp hekime danışabilir, durumu TİTCK'e bildirebilirim.