Kombi alırken nelere bakılır? kW, ηs verimi, sıcak su debisi ve enerji sınıfı

Yoğuşmalı mı, "tam yoğuşmalı" mı?

Doğalgazın yanmasıyla oluşan baca gazında su buharı bulunur. Yoğuşmalı kombi bu buharı ikinci bir ısı eşanjöründe yoğuşturarak içindeki gizli ısıyı da geri kazanır. AB'nin 813/2013 sayılı ekotasarım tüzüğü, 26 Eylül 2015'ten beri 70 kW'a kadar kombilerde mevsimsel verim için alt sınır koyar; bu sınır pratikte yoğuşmasız (konvansiyonel) duvar tipi kombilerin satışını sona erdirdi. Bugün piyasadaki doğalgazlı duvar tipi kombiler yoğuşmalıdır.

Türkiye'de sık kullanılan "tam yoğuşmalı" ifadesi teknik bir sınıf değil, pazarlama terimidir. Karşılaştırma için bakılması gereken değer, ürün bilgi formundaki mevsimsel mahal ısıtma verimliliği (ηs) ve enerji sınıfıdır.

Enerji etiketi nasıl okunur?

811/2013 sayılı tüzüğe göre kombi etiketi iki bölümden oluşur:

• Isıtma (mahal ısıtma) sınıfı: ηs değerine göre belirlenir. ηs %90 ve üzeri A, %82–90 B, %75–82 C sınıfıdır; A+ ve üzeri sınıflar ancak ısı pompası gibi yenilenebilir enerji kullanan cihazlarla ya da paket etiketlerle (termostat, güneş paneli eklenmiş sistem) elde edilir. Doğalgazlı yoğuşmalı kombilerin çoğu tek başına A sınıfındadır; aralarındaki farkı ηs yüzdesi gösterir (ör. %92 ile %94).
• Su ısıtma sınıfı: Beyan edilen yük profiline (M, L, XL…) göre hesaplanır. XL profili, büyük bir hanenin günlük sıcak su kullanımını temsil eder. Aynı sınıfı alan iki kombiden hangisinin daha verimli olduğunu ηwh yüzdesi gösterir.

Ürün sayfalarımızda bu değerleri üreticinin ürün bilgi formundan, güç seçeneğine göre ayrı ayrı yazıyoruz.

Kaç kW kombi gerekir?

Kombinin kW değeri iki ayrı ihtiyacı karşılar: petekleri ısıtmak ve musluktan sıcak su vermek.

• Isıtma için: Gereken güç, evin ısı kaybına bağlıdır. Isı kaybı; dış duvar ve pencere alanına, yalıtıma, binanın bulunduğu iklim bölgesine ve odaların konumuna göre değişir. Yalıtımı iyi yeni bir dairede metrekare başına gereken güç, yalıtımsız eski bir binanın yarısının da altında olabilir. Doğru seçim için tesisatçının ısı kaybı hesabı yapması gerekir.
• Sıcak su için: Çoğu zaman belirleyici olan budur. Ani sıcak su veren kombilerde sıcak su debisi, kW değeriyle doğru orantılıdır. Föylerde bu değer ΔT = 30 K (suyun 30 °C ısıtılması) koşulunda l/dk olarak verilir. Örneğin 24 kW'lık bir kombi tipik olarak 11–12 l/dk, 28–30 kW'lık bir kombi 13–15 l/dk sıcak su verir. Aynı anda iki banyonun kullanıldığı evlerde daha yüksek debi gerekir.

Gereğinden büyük kombi seçmek her zaman daha iyi değildir. Isıtma ihtiyacı düşük olduğunda kombi en düşük gücünün altına inemez ve sık sık yanıp söner.

Modülasyon oranı ve minimum güç

Kombinin gücünü ne kadar aşağıya indirebildiği modülasyon oranıyla (ör. 1:5, 1:7) ya da minimum ısıl güç (kW) değeriyle ifade edilir. Minimum gücü düşük olan kombi, bahar aylarında ve iyi yalıtılmış evlerde daha az kapanıp açılır. Föylerde bu değer genellikle 80/60 °C ve 50/30 °C rejimleri için ayrı verilir; yoğuşmanın tam gerçekleşmesi için dönüş suyunun düşük sıcaklıkta olması gerekir, bu yüzden 50/30 °C değerleri daha yüksek verimi gösterir.

Kumanda ve oda termostatı

Kombiyi kendi panelinden sabit bir sıcaklıkta çalıştırmak yerine modülasyonlu oda termostatı ya da dış hava sensörlü kontrol kullanmak, kombinin daha düşük suyla ve daha uzun süre verimli bölgede çalışmasını sağlar. Etiket mevzuatı da sıcaklık kontrol cihazı eklenmiş "paket" için ek puan tanır. Uygulama üzerinden kontrol, bazı modellerde standart, bazılarında ayrı satılan termostatla gelir.

Ses, ölçü ve montaj

• Ses gücü seviyesi (LwA) ürün bilgi formunda dB(A) olarak yazar; mutfak ya da balkon dolabına takılacaksa karşılaştırmaya değer.
• Ölçüler ve ağırlık, mevcut dolaba sığıp sığmayacağını belirler.
• Baca: Yoğuşmalı kombiler hermetik tiptir ve genellikle 60/100 mm koaksiyel baca kullanır. Eski bacaya bağlantı kuralları gaz dağıtım şirketinin onayına tabidir.
• Yoğuşma suyu: Yoğuşmalı kombi çalışırken asidik yoğuşma suyu üretir; bu suyun gidere bağlanması gerekir.
• Montaj, gaz açma ve ilk çalıştırma yetkili firma ve yetkili servis tarafından yapılır; garanti bu şarta bağlıdır.

NOx sınıfı ve hidrojen uyumu

Ekotasarım tüzüğü kombiler için azot oksit (NOx) emisyonuna üst sınır koyar. Föylerde NOx değeri mg/kWh olarak ya da sınıf (en iyisi 6) olarak yazılır. Bazı yeni modeller doğalgaza %20'ye kadar hidrojen karışımıyla çalışabildiklerini beyan eder.

Elektrikli kombi

Elektrikli kombi gaz yakmaz; suyu rezistansla ısıtır. Bu yüzden baca gerektirmez ve doğalgaz hattı olmayan yerlerde kullanılabilir. Etiket hesabında elektriğin birincil enerji katsayısı kullanıldığı için elektrikli kombilerin ηs değeri %35–40 civarında çıkar ve sınıfları D gibi görünür; bu, cihazın elektriği ısıya dönüştürmede kötü olduğu anlamına gelmez, elektriğin üretimindeki kayıpları hesaba katar. Elektrikli kombinin güç seçimi daha da önemlidir: 9 kW ve üzeri modeller genellikle trifaze bağlantı ve uygun sigorta/kablo kesiti ister. Tüketim, harcanan ısı kadardır; 9 kW'lık bir cihaz tam güçte bir saat çalışırsa 9 kWh elektrik harcar.

Özetle neye bakmalı?

1. Isı kaybı hesabına ve sıcak su ihtiyacına uygun kW seçeneği,
2. Ürün bilgi formundaki ηs (%), su ısıtma sınıfı ve yük profili,
3. ΔT = 30 K'deki sıcak su debisi (l/dk),
4. Minimum güç / modülasyon oranı,
5. Ses gücü, ölçüler ve baca tipi,
6. Uyumlu oda termostatı ve garanti şartları.