Dikey süpürge alırken nelere bakılır?

Kablosuz mu, kablolu dikey mi?

"Dikey süpürge" adı altında iki farklı ürün satılıyor: şarjlı (kablosuz) olanlar ve prize takılan dikey gövdeli olanlar. Kablolu süpürgeler AB'nin 666/2013 sayılı çevreye duyarlı tasarım kuralına tabidir: 1 Eylül 2017'den beri anma gücü 900 W'ın, ses gücü 80 dB(A)'nın altında olmalı, motor ömrü en az 500 saat sağlanmalı. Şarjlı süpürgeler ise bu kuralın kapsamı dışında; ayrıca süpürgeler için AB enerji etiketi 2018'de mahkeme kararıyla iptal edildi. Yani şarjlı bir dikey süpürgeyi resmî bir etiketle değil, üreticinin beyanı ve beyanın dipnotuyla değerlendiriyoruz.

Emiş: Air Watt (AW) ve Pa farkı

Üreticiler emişi iki birimle verir:

• Air Watt (AW): Hava akışı ile vakumun birlikte hesaplandığı bir güç değeri. Bazı üreticiler bunu IEC 62885-4 standardının ilgili maddesine göre, girişte, en yüksek modda (Boost) ve kimi zaman hazne dolu iken ölçtüğünü dipnotta yazar.
• Pa (paskal): Yalnız basınç farkıdır; hava akışını göstermez.

AW ile Pa birbirine çevrilemez. Aynı birimi kullanan iki modelde bile ölçüm koşulu farklıysa (boş/dolu hazne, giriş noktası, mod) sayıları doğrudan karşılaştırmıyoruz. Motorun W cinsinden gücü ise emiş değil, tüketilen elektriktir.

Pil süresi: hangi modda, hangi başlıkla?

Pil süresi, bu kategoride en çok yanlış anlaşılan değer. "70 dakikaya kadar" gibi ifadelerin dipnotunda çoğunlukla şu koşullar yazar:

• En düşük güç modu (Eco),
• Motorsuz başlık (aralık başlığı gibi) ya da el süpürgesi kullanımı,
• Sert zemin.

Halıda motorlu başlıkla ve en yüksek modda süre çok kısalır. Örneğin incelediğimiz bir modelin resmî teknik tablosunda normal modda 65 dakika, turbo modda 21 dakika yazıyor; aynı cihazda üç kata yakın fark. Karşılaştırırken bu yüzden şunlara bakıyoruz:

• En düşük ve en yüksek moddaki süre (ikisi de verilmişse),
• Pilin tak-çıkar olup olmadığı ve yedek pilin Türkiye'de satılıp satılmadığı,
• Şarj süresi (saat),
• Pil hücre sayısı ve gerilimi (V); yalnız mAh yazması karşılaştırma için yetmez.

Hazne hacmi: litre ve "sıkıştırılmış" ifadesi

Toz haznesi litre (L) ile verilir. Bazı modellerde sıkıştırma mekanizması olduğu için üretici sıkıştırılmış eşdeğer hacmi yazabilir; örneğin resmî bir sayfada hazne 1,35 L olarak geçiyor, dipnotta ise sıkıştırma kullanılmadığında hacmin 0,27 L olduğu belirtiliyor. İki modeli karşılaştırırken aynı tanımın (ham hacim mi, sıkıştırılmış mı) kullanıldığından emin olun. Evcil hayvan tüyü olan evlerde küçük hazne, temizlik sırasında birkaç kez boşaltma anlamına gelir.

Filtre: "HEPA" kelimesi ile filtre sınıfı aynı şey değil

Avrupa'da yüksek verimli hava filtreleri EN 1822-1 standardına göre sınıflanır: E10–E12 (EPA), H13–H14 (HEPA), U15–U17 (ULPA). Örneğin H13, en geçirgen parçacık boyutunda en az %99,95 tutma verimi ister. Üreticilerin "0,3 mikrona kadar parçacıkların %99,99'u" gibi beyanları ise çoğu zaman filtrenin değil, tüm makinenin testidir ve başka bir yöntemle (örneğin ASTM standardına göre) ölçülür. İki bilgi birbirini tamamlar ama birbirinin yerine geçmez. Alerjisi olan evlerde hem filtre sınıfına hem de makinenin sızdırmazlık beyanına bakılmalı. Filtre yıkanabilir mi, kaç ayda bir değiştirilmeli ve yedeğinin fiyatı ne, bunları da kontrol edin.

Ağırlık ve denge

Dikey süpürgenin ağırlığı kg olarak verilir ama hangi başlık ve boru ile tartıldığı genelde yazmaz. Merdiven ve tavan köşesi temizliğinde ağırlığın gövdenin üstünde (el tarafında) olması bileği daha çok yorar. Ağırlığı benzer iki modelden, el ünitesinin ayrıca tartıldığı modeli değerlendirmek daha kolaydır.

Başlıklar

• Motorlu fırça başlığı: Halıda gerekli. Saç dolanmasını önleyen tasarımlar (konik fırça, tarak) evcil hayvanlı evlerde bakım süresini kısaltır.
• Yumuşak silindir başlık: Sert zeminde ince tozu toplar.
• Islak temizlik başlığı: Bazı modellerde var; su haznesinin hacmini (mL) ve kirli suyun ayrı tutulup tutulmadığını kontrol edin.
• Işıklı/lazerli başlık: Sert zemindeki ince tozu görünür kılar; halıda etkisi sınırlıdır.

Gürültü

Gürültü bilgisi dikey süpürgelerde tutarsız verilir: bazıları ses gücü (dB(A) re 1 pW), bazıları ses basıncı (dB) yazar, bazıları hiç yazmaz. Kablolu süpürgelerde 80 dB(A) ses gücü üst sınırdır; şarjlı modellerde böyle bir sınır yok. Resmî tablosunda 84 dB ses gücü yazan şarjlı modeller de var. Değer verilmemişse üreticiden ölçüm koşuluyla birlikte isteyin.

Garanti, servis ve pil

Elektrikli süpürgeler garanti belgesiyle satılması zorunlu ürünler arasındadır. 6502 sayılı Kanun'a göre garanti süresi teslimden itibaren en az iki yıldır; tamirde geçen süre garanti süresine eklenir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'nin ek listesinde elektrikli süpürgeler için kullanım ömrü 10 yıl, azami tamir süresi 20 iş günü, servis ağı en az 30 yetkili servis (her coğrafi bölgede en az 3) olarak yer alıyor. Kullanım ömrü boyunca yedek parça sağlanması üretici ya da ithalatçının yükümlülüğüdür.

Şarjlı süpürgede en çok değişen parça pildir. Satın almadan önce pilin garanti kapsamında olup olmadığını (bazı belgelerde pil için ayrı koşul yazar), Türkiye'deki resmî kanalda yedek pil satılıp satılmadığını ve fiyatını öğrenin. Kanun'a göre üreticiye bağlı olmayan servisler "özel servis" ibaresini kullanmak zorundadır; garanti süresindeki onarımı yetkili servise yaptırmak, servis kaydının ve tamir süresinin belgelenmesi açısından önemlidir.

Kısa kontrol listesi

• Emiş değeri AW mı, Pa mı; dipnotta mod ve hazne durumu
• Pil süresi: en düşük ve en yüksek modda kaç dakika?
• Pil tak-çıkar mı, şarj süresi kaç saat?
• Hazne hacmi (L) ham mı, sıkıştırılmış mı?
• Filtre sınıfı (EN 1822) ve makine filtrasyon beyanı
• Ağırlık (kg) ve başlık seti
• Garanti belgesi, yetkili servis, yedek pil ve filtre erişimi