Nemlendirici ve cilt bakım ürünü alırken nelere bakılır? İçerik listesi (INCI) okuma

Kozmetik ne vaat edebilir?

Kozmetik Ürünler Yönetmeliği kozmetiği, cilde, saça, tırnağa, dudağa ya da ağız içine uygulanan ve temizleme, koku verme, görünümü değiştirme, koruma, iyi durumda tutma ya da vücut kokusunu düzeltme amacı taşıyan ürün olarak tanımlar. Hastalığı önlemek ya da tedavi etmek bu tanımda yoktur. TİTCK'in sınır ürünler kılavuzu da kozmetik tanıtımlarının bir hastalığı tedavi ettiğini, önlediğini ya da bir fizyolojik işlevi değiştirdiğini ima edemeyeceğini; ilaç etkisine atıf yapamayacağını ve sağlık beyanı içeremeyeceğini yazar.

Bu yüzden nemlendirici ya da yüz kremi sayfalarımızda "tedavi eder", "iyileştirir", hastalık adıyla kurulan cümleler yer almaz. Bir cilt hastalığı için ürün arıyorsanız doğru muhatap hekim ve eczacıdır. Kılavuz bazı ürünlerin kozmetik sayılamayacağını da örnekler: hidrokinon, cıva bileşiği ya da kortikosteroit içeren renk açıcılar ve tretinoin içeren kırışıklık ürünleri bunlardandır. Bu tür maddeler ancak ilaç olarak, ruhsatla piyasaya çıkabilir.

Etikette zorunlu bilgiler

Yönetmeliğin 22. maddesine göre bir kozmetik ambalajında şunlar bulunmalıdır:

• Sorumlu kişinin adı ve adresi; ithal üründe menşe ülke,
• Nominal miktar (ml ya da g),
• En az dayanma tarihi ya da açıldıktan sonra kullanım süresi,
• Kullanım uyarıları,
• Parti numarası,
• Ürünün işlevi (ör. nemlendirici krem),
• Bileşen listesi.

Miktar, tarih, uyarılar ve işlev Türkçe yazılmalıdır. Bileşen listesi uluslararası adlarla verilebilir.

Tarih kuralı: En az dayanma süresi 30 ayı aşmayan ürünlerde tarih yazılır. Daha uzun dayanan ürünlerde tarih yerine, açık kavanoz simgesinin içinde ay sayısı görülür (ör. "12M"): ürün açıldıktan sonra kaç ay kullanılabileceğini gösterir. Kremi açtığınız tarihi kutunun üstüne not etmek bu süreyi takip etmeyi kolaylaştırır.

İçerik listesi (INCI) nasıl okunur?

Bileşen listesindeki adlar çoğunlukla INCI adlarıdır, yani dünya genelinde ortak kullanılan bileşen adları. Bir adın ne işe yaradığını Avrupa Komisyonu'nun CosIng veri tabanında arayabilirsiniz. CosIng her bileşen için kayıtlı işlevleri (nemlendirici, yumuşatıcı, koruyucu, parfüm vb.) ve AB'deki kısıtlamaları gösterir.

Listeyi okurken dört kural işimize yarar:

1. Sıra: Bileşenler, ürüne eklendikleri andaki ağırlığa göre çoktan aza sıralanır. Listenin başındaki birkaç ad ürünün büyük bölümünü oluşturur. Çoğu nemlendiricide ilk sırada "Aqua" (su) görülür.
2. %1 kuralı: Oranı %1'in altında olan bileşenler, %1'in üstündekilerden sonra istenen sırayla yazılabilir. Listenin ortasından sonrasında sıra artık miktar hakkında kesin bilgi vermez. Ön yüzde adı büyük yazılan bir bileşen listenin sonlarındaysa düşük oranda olabilir.
3. Parfüm: Koku veren karışımlar listede tek bir terimle, "Parfum" (ya da "Parfüm") olarak yazılır. Karışımın içindeki tek tek maddeler bu adın arkasında görünmez.
4. Nano: Nanomateryal biçimindeki bileşenin adının yanında parantez içinde "(nano)" yazar.

Ürün sayfalarımızda tam listeyi kopyalamıyoruz. Üretici formülü güncelleyebildiği için doğru liste ambalajda ve üreticinin sayfasındadır. Biz yalnız öne çıkan 3–5 bileşenin adını yazıp tam listenin üreticideki bağlantısını veriyoruz.

Parfüm ve alerjen beyanı

"Parfum" terimi koku karışımını tek adla gösterir. Bazı koku maddeleri ise belli bir oranın üstündeyse ayrıca adıyla yazılmak zorundadır. TİTCK'in parfüm alerjenleri kılavuzuna göre bu eşik, cilt üzerinde kalan ürünlerde (krem, losyon) %0,001, durulanan ürünlerde (yüz yıkama jeli, şampuan) %0,01'dir. Listede "Linalool", "Limonene", "Citronellol", "Geraniol" ya da "Coumarin" gibi adlar görüyorsanız bunlar bu kapsamdaki koku maddeleridir.

Bu liste 2024'te genişletildi. Türkiye'de 05.03.2024 tarihli değişiklikle yönetmeliğin Ek III'üne yeni alerjenler eklendi. AB'de aynı genişleme 2023/1545 sayılı Tüzükle yapıldı. AB, yeni ürünlerin bu kurala 31 Temmuz 2026'ya, piyasadakilerin 31 Temmuz 2028'e kadar uyumlanmasını öngörüyor. Geçiş döneminde aynı ürünün eski ve yeni ambalajlarında farklı alerjen satırları görülebilir.

Pratikte:

• Parfümsüz bir ürün arıyorsanız listede "Parfum" kelimesinin olmamasına ve adı yazılmış koku maddelerine bakın.
• "Parfümsüz" ifadesi listede bitkisel yağ ya da öz bulunmadığı anlamına gelmez. Bu bileşenler kendi INCI adıyla yazılır (ör. "...Leaf Oil", "...Flower Extract") ve koku verebilir.
• Bilinen bir alerjiniz varsa listedeki adla hekimin ya da test sonucunun verdiği adı karşılaştırın.

"Dermatolojik olarak test edildi", "hipoalerjenik" ne demek?

Yönetmeliğin 23. maddesi, etikette ve reklamda ürünün sahip olmadığı özellikleri ima eden yazı ve görsellerin kullanılmasını yasaklar. "Dermatolojik olarak test edildi", "hipoalerjenik", "hassas ciltler için" gibi ifadelerin dayanağı üreticinin kendi testleridir. Bu ifadeler ürünün hiç kimsede tepki yapmayacağı anlamına gelmez. Ürün sayfalarımızda bunları "marka beyanı" olarak işaretliyoruz.

Cilt tipi de böyledir. "Kuru ciltler için" ya da "karma ve yağlı ciltler için" gibi cilt tipi beyanı için ortak bir ölçüm standardı yoktur. Markanın ürünü kimin için tasarladığını söyler.

Ürün türü ve kullanım alanı

Aynı markanın aynı serisinde krem, losyon, jel ve balm gibi farklı dokular bulunabilir. Seçerken şunlara bakmak işe yarar:

• Kullanım alanı: Yüz, vücut, el ya da göz çevresi. Göz çevresi için ayrı ürün sunuluyorsa etikette bu belirtilir.
• Hacim ve ambalaj: Tüp, pompa ya da kavanoz. Aynı ürünün farklı hacimlerini karşılaştırırken toplam fiyat yerine ml başı fiyata bakmak daha doğru sonuç verir.
• Güneş koruması: Gündüz kremlerinde SPF beyanı varsa, değerlendirme ölçütleri güneş koruyucularla aynıdır (bkz. güneş koruma rehberi).
• Kullanım talimatı ve uyarılar: Bazı bileşenlerle ilgili kullanım uyarıları zorunludur ve Türkçe yazılır.

Kontrol listesi

• İşlev ve kullanım alanı: Ürün yüz için mi, vücut için mi?
• Markanın cilt tipi beyanı nedir? (Beyan, ölçüm değildir.)
• İçerik listesinin ilk beş bileşeni neler? Ön yüzde öne çıkarılan bileşen listenin neresinde?
• "Parfum" ya da adıyla yazılmış koku maddeleri var mı?
• Tarih ya da açık kavanoz simgesi: Kaç ay içinde bitirmek gerekiyor?
• Etikette tedavi, hastalık ya da "ilaç gibi" etki ima eden bir ifade var mı? Kozmetikte bu tür ifadeler yer alamaz.
• Kullanım sırasında beklenmeyen bir etki görürseniz ürünü bırakıp hekime danışmak ve durumu TİTCK'e bildirmek mümkündür. TİTCK, kozmetik ürünlerin istenmeyen etkilerinin bildirimi için bir kılavuz yayımlıyor.