Bulaşık makinesi alırken nelere bakılır?

Program sayısı değil, etiket önce gelir

Bulaşık makinesi aramalarında "4 programlı", "6 programlı" gibi ifadeler çok geçiyor. Program sayısı kullanım kolaylığını gösterir ama tüketimi ve temizlik kapasitesini anlatmaz. Önce etikete bakıyoruz. Türkiye'de bulaşık makinesi etiketi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 25 Mart 2021 tarihli tebliğiyle (AB 2019/2017'nin karşılığı) A–G ölçeğine geçti. Etiketteki bütün değerler eko programına göredir:

Etiketteki QR kod, AB'de satılan modellerde EPREL veri tabanındaki ürün bilgi formuna götürür. Üreticilerin Türkiye sitelerinde de çoğu zaman "Ürün Bilgi Formu" ve "Enerji Etiketi" belgeleri ayrıca yer alır.

Eko programı neden uzun sürer?

Eko programı düşük sıcaklıkta ve uzun sürede yıkayarak enerji tasarrufu sağlar; süre üç saati aşabilir. Örneğin incelediğimiz bir modelin teknik tablosunda eko programı 190 dakika ve 0,849 kWh olarak yazıyor. Avrupa Komisyonu, eko programının mümkünse varsayılan program olmasını ve adında "normal", "günlük", "standart" gibi ifadelerin kullanılmamasını istiyor. Hızlı programlar daha çok enerji harcayabilir; etiketteki değer yalnız eko programını anlatır.

Elektrik ve su hesabı

Yıllık kWh ≈ etiketteki kWh/100 çevrim ÷ 100 × yıllık yıkama sayısı Yıllık su (L) ≈ litre/çevrim × yıllık yıkama sayısı

Haftada 5 kez çalışan bir makine yılda 260 çevrim yapar. 85 kWh/100 çevrim ve 11,5 L/çevrim yazan bir makinede bu, yılda yaklaşık 221 kWh ve 2.990 L su eder. Avrupa Komisyonu'nun verisine göre verimli bir bulaşık makinesi 15 kişilik takıma kadar yaklaşık 9 L su kullanırken, elde yıkama yaklaşık 20 L su harcıyor. Komisyon ayrıca bulaşıkları makineye koymadan önce durulamamayı, makineyi aşırı doldurmadan tam yükte çalıştırmayı öneriyor.

Kapasite: kişilik takım ve gövde genişliği

Kapasite "kişilik takım" olarak verilir ve standart bir takım tanımına dayanır; sizin tencere ve tepsileriniz bu tanıma girmez. Evde sık kullanılan büyük tencereler varsa alt sepetin katlanabilir tel sayısına, üst sepetin yükseklik ayarına ve üçüncü bir çatal-kaşık çekmecesi olup olmadığına bakın.

Gövde genişliği iki ana ölçüdedir: 60 cm standart ve 45 cm dar modeller. Dar modeller küçük mutfaklar içindir; kişilik kapasiteleri de buna göre düşer.

Montaj tipi

• Solo: Bağımsız durur, üst tablası vardır.
• Tezgâh altı: Üst tablası çıkarılarak tezgâh altına yerleştirilir.
• Yarı ankastre: Kontrol paneli görünür, ön kapak mutfak dolabıyla kaplanır.
• Tam ankastre: Kapağın tamamı dolap kapağıyla kaplanır; panel kapağın üst kenarındadır.

Ankastre modelde niş ölçüleri (yükseklik, genişlik, derinlik) montaj kılavuzunda yazar; satın almadan önce mutfağınızdaki nişi ölçün.

Gürültü sınıfları

AB 2019/2017'ye göre bulaşık makinesinde gürültü sınıfları şöyledir:

Açık mutfakta ya da gece çalıştırılacak makinelerde birkaç dB fark hissedilir; 3 dB fark ses enerjisinin yaklaşık iki katıdır. Gürültü değeri eko programına göredir; yoğun programda ses daha yüksek olabilir.

Kurutma ve hijyen işlevleri

Bulaşık makineleri kurutmayı farklı yollarla yapar: son durulamadaki ısıyı kullanma, otomatik kapı açma, ek ısıtıcı ya da fan. Otomatik kapı açma, program sonunda kapağı birkaç santimetre aralayarak buharın çıkmasını sağlar; plastik kaplarda kurutmaya yardımcı olur. Kurutma performansı etikette yer almaz; teknik tabloda hangi kurutma sisteminin kullanıldığına bakın. Yüksek sıcaklıkta son durulama yapan "hijyen" işlevleri de program listesinde ayrıca yazar.

Su güvenliği ve bakım

• Taşma emniyeti / su güvenlik sistemi: Hortum ya da makine içi sızıntıda suyu keser; mutfakta ahşap zemin varsa önemli.
• Tuz ve parlatıcı göstergesi: Sert sulu bölgelerde tuz kullanımı kireçlenmeyi azaltır; Komisyon da tuz ve parlatıcının düzenli doldurulmasını öneriyor.
• Filtre: Çıkarılıp yıkanabilen filtreler kılavuzdaki aralıklarla temizlenmeli; filtreye kolay ulaşılıp ulaşılmadığı günlük kullanımı etkiler.

Yedek parça

Avrupa Komisyonu'na göre AB'deki çevreye duyarlı tasarım kuralı (2019/2022) kapsamında kapak menteşesi, conta, püskürtme kolu, filtre ve sepet gibi parçalar ürün piyasadan çekildikten sonra 10 yıl bulunabilmeli, profesyonel tamircilerin parça ve onarım bilgisine erişimi en az 7 yıl sağlanmalı ve parçalar 15 gün içinde teslim edilmelidir. Türkiye'de bu kuralın karşılığı aynı gün yayımlanan çevreye duyarlı tasarım tebliğidir.

Garanti ve yetkili servis: yasal asgari haklar

Bulaşık makinesi garanti belgesiyle satılması zorunlu ürünlerdendir. 6502 sayılı Kanun'a göre garanti süresi teslimden itibaren en az iki yıldır ve tamirde geçen süre garantiye eklenir. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'nin ek listesine göre bulaşık makineleri için kullanım ömrü 10 yıl, azami tamir süresi 20 iş günü, servis ağı her coğrafi bölgede en az 5 olmak üzere toplam 60 yetkili servistir. Servis istasyonunun arızalı malı teslim alırken düzenlediği belgede, garanti kapsamındaki arıza on iş günü içinde giderilmezse tamir bitene kadar benzer özellikte bir mal verileceği bilgisi yer almak zorundadır.

Kısa kontrol listesi

• Etiket: kWh/100 çevrim, L/çevrim, eko programı süresi
• Kişilik kapasite ve sepet düzeni (tencere, tepsi)
• Genişlik (45/60 cm) ve montaj tipi; niş ölçüleri
• Gürültü dB(A) ve sınıfı
• Kurutma sistemi ve taşma emniyeti
• Garanti belgesi ve ilinizdeki yetkili servis