Akıllı saat ya da bileklik alırken nelere bakılır? Telefon uyumu, pil, GPS, sağlık sensörleri ve su direnci

Saat mi, bileklik mi?

İki ürün grubu aynı sensörleri taşıyabilir ama kullanım biçimleri farklıdır.

Adım, nabız ve uyku takibi esas amaçsa bileklik yetebilir. Telefona bakmadan mesaja cevap vermek, ödeme yapmak ya da telefonsuz koşuya çıkmak istiyorsanız akıllı saat tarafına bakmak gerekir. Ürün sayfalarımızda her modelin özelliklerini üreticinin sayfasından, kaynak bağlantısı ve kontrol tarihiyle veriyoruz.

Telefonunuzla çalışıyor mu? iPhone ve Android uyumu

En sık yapılan hata, telefonla uyumsuz bir saat almaktır. Üreticilerin kendi destek sayfaları şunu gösteriyor:

• Apple Watch yalnız iPhone ile eşleşir. Hangi saat modelinin hangi iPhone ve iOS sürümüyle çalıştığı Apple'ın uyumluluk sayfasında yazar.
• Wear OS saatlerde Google'ın yardım sayfası, Wear OS 3 çalıştıran saatlerin iPhone'daki Wear OS uygulamasıyla uyumlu olmadığını belirtiyor. Bu saatler pratikte Android telefonla kullanılır.
• Üreticinin kendi işletim sistemiyle çalışan saat ve bileklikler çoğunlukla hem iPhone hem Android'de üreticinin uygulamasıyla çalışır. Ancak bazı işlevler (mesaja cevap verme, arama yapma) iPhone'da kısıtlı olabilir.

Satın almadan önce üreticinin "uyumlu telefonlar" ya da "sistem gereksinimleri" bölümünü okumak, telefonunuzu değiştirmeyi düşünüyorsanız saati de buna göre seçmek gerekir.

Pil süresi nasıl okunmalı?

Pil kapasitesi (mAh) farklı ekran ve işlemcilerde kıyaslanabilir bir ölçü değildir. Üreticiler pil süresini kendi test koşullarında, saat ya da gün olarak verir. Bu koşullar dipnotta yazar: ekranın her zaman açık olup olmadığı, GPS'in kaç saat kullanıldığı, bildirim sayısı. İki modeli karşılaştırırken aynı kullanım senaryosundaki değerlere bakın. Sürekli açık ekran, sürekli nabız ölçümü ve GPS'li antrenman pili en çok tüketen işlevlerdir.

GPS: dahili mi, telefona bağlı mı?

Dahili GPS'li saatler koşu ve bisiklette rotayı telefon olmadan kaydeder. "Bağlı GPS" (connected GPS) yazan modeller ise konumu telefondan alır; telefonu evde bırakırsanız rota kaydedilmez. Şehirde, yüksek binalar arasında konum doğruluğu düşebilir. Bazı modellerde birden çok uydu sistemi ya da çift frekans desteği bu sorunu azaltmak için sunuluyor. Telefon olmadan arama ve mesaj için hücresel (eSIM) modele ve operatörünüzün bu hizmeti vermesine ihtiyaç vardır.

Sağlık sensörleri: ne ölçer, ne ölçmez?

Akıllı saatler genel sağlık ve egzersiz takibi için tasarlanır. Bir saatin tıbbi cihaz olarak onaylı bir işlevi varsa bu yalnız o işlev için geçerlidir ve üretici bunu ayrıca belirtir.

• Nabız ve kan oksijeni (SpO2): Optik sensörle ölçülür. Hareket, bileğe oturma ve cilt durumu sonucu etkileyebilir.
• EKG: Bazı saatlerde tek kanallı EKG kaydı alınabiliyor. Apple'ın Türkiye duyurusu, bu uygulamanın kalp krizi, kan pıhtısı, inme ya da yüksek tansiyon gibi durumları algılamadığını belirtiyor. EKG kaydı bir hastane EKG'sinin yerini tutmaz.
• Tansiyon: "Tansiyon ölçen akıllı saat" aramalarında karşılaşılan iddialara dikkat etmek gerekir. Bazı saatler kan basıncını değil, belirtilerin örüntüsünü değerlendirir. Örneğin Apple'ın hipertansiyon bildirimi mmHg değeri vermez; 30 günlük dönemlerde örüntü arar, 22 yaş altı, hamile ya da tanı almış kişiler için tasarlanmamıştır ve bildirim gelirse bir tansiyon aletiyle 7 gün ölçüm yapılmasını önerir. Bazı modellerde tansiyon tahmini için düzenli olarak manşonlu bir cihazla kalibrasyon istenir. Kesin değer için doğrulanmış bir tansiyon aleti gerekir.
• Kan şekeri: "Kan şekeri ölçen akıllı saat" diye satılan ürünlere karşı resmî bir uyarı var. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 21 Şubat 2024'te yayımladığı güvenlik uyarısında, cildi delmeden kan şekeri ölçen hiçbir akıllı saat ya da akıllı yüzüğe izin vermediğini ve bu ürünlerin kullanılmamasını bildirdi. FDA, uyarının cilde yerleştirilen, onaylı sürekli glukoz ölçüm cihazlarının verisini gösteren saat uygulamalarını kapsamadığını da belirtiyor. Diyabet takibinde saat tek başına ölçüm aracı olarak kullanılmamalıdır.

Sağlıkla ilgili bir karar vermeden önce saatin verisini hekiminizle paylaşmak ve onaylı ölçüm cihazına dayanmak gerekir.

Su direnci: 5 ATM, 50 m, IP68 ne demek?

Su direnci iki farklı standartla yazılır ve ikisi aynı şeyi anlatmaz:

• ISO 22810:2010 (ATM ya da metre): Saatler için suya dayanıklılık standardıdır. "5 ATM" ya da "50 m" ibaresi derinlik değil, test basıncıdır. Apple, 50 m sınıfındaki saatlerin havuz ve denizde yüzme gibi sığ su etkinliklerine uygun olduğunu, dalış ve yüksek hızlı su sporlarına uygun olmadığını belirtiyor.
• IEC 60529 (IP kodu): IP68'deki "6" toza tam korumayı, "8" sürekli suya batırmaya dayanıklılığı gösterir. Suya batırmanın derinliği ve süresi üretici tarafından belirlenir; yüzmeye uygunluk ayrıca yazmıyorsa IP68 tek başına yüzme izni sayılmaz.

Apple'ın destek sayfası suya dayanıklılığın kalıcı olmadığını, zamanla azalabileceğini, sabun, şampuan, losyon ve parfümün contalara zarar verebileceğini de yazıyor. Saunada ve sıcak suda kullanım için üreticinin sınırlarına bakın. Deri ve metal kayışlar çoğunlukla suya dayanıklı değildir.

Hücresel saat yurt dışından alınırsa

eSIM'li ya da SIM kartlı saatler IMEI numarası taşır. BTK'nın açıklamasına göre yurt dışından yolcu beraberinde getirilen IMEI'li cihazların Türkiye'ye girişten itibaren 120 gün içinde kaydedilmesi gerekir; kaydı yapılmayan cihazlar iletişime kapatılır. Hücresel saat alırken cihazın Türkiye'de kayıtlı olup olmadığını e-Devlet'teki IMEI sorgulamasından kontrol edebilirsiniz.

Kontrol listesi

• Saat telefonunuzun işletim sistemiyle tam uyumlu mu?
• Pil süresi hangi koşulda ölçülmüş, sizin kullanımınıza yakın mı?
• Dahili GPS gerekiyor mu, telefonla mı kullanacaksınız?
• Sağlık işlevlerinden hangisi onaylı, hangisi yalnız takip amaçlı?
• Su direnci ISO 22810 mu, IP68 mi; yüzme için üretici izni var mı?